بیماری های زنانبیماری و درمان

هر آنچه که باید درباره سندرم تخمدان پلی کیستیک بدانید

سندرم تخمدان پلی کیستیک یک اختلال هورمونی می باشد که  بر روی سطح هورمون زنان تأثیر می گذارد. زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک، مقادیری بسیار زیادی هورمون مردانه تولید می کنند. این عدم تعادل در سطح هورمون ها باعث می شود که دوره های قاعدگی بسیار نامنظمی داشته باشند و در مواردی  بارداری را برای آنها سخت تر می کند. سندرم تخمدان پلی کیستیک همچنین باعث رشد مو در صورت و بدن و طاسی می شود و می تواند منجر به بروز بیماری هایی مثل دیابت و بیماری های قلبی در بیمار شود. قرص های ضد بارداری و داروهای دیابت می توانند به بهبود علائم کمک کنند. در این مقاله به ” هر آنچه که باید درباره سندرم تخمدان پلی کیستیک بدانید ” می پردازیم.

سندرم تخمدان پلی کیستیک(Polycystic Ovary Syndrome) چیست؟

سندرم تخمدان پلی کیستیک یک مشکل هورمونی است که در طول سالهای فرزندآوری (15 تا 44 سالگی) در زنان ایجاد می شود. 2.2 تا 26.7 درصد از زنان در این گروه سنی  مبتلا به این اختلال هورمونی هستند. این بیماری شایع ترین اختلال هورمونی در زنان است. بسیاری از زنان مبتلا به این اختلال هورمونی هستند ولی از آن آگاهی ندارند. در یک مطالعه، 70 درصد زنان مورد بررسی، مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک بودند که از وجود آن اطلاع نداشتند. سندرم تخمدان پلی کیستیک بر روی تخمدان ها، اندام های تولید مثلی تولید کننده استروژن و پروژسترون و هورمون هایی که چرخه قاعدگی را تنظیم می کنند، تأثیر می گذارد. تخمدان ها علاوه بر استروژن و پروژسترون مقدار کمی هورمون مردانه ی آندروژن نیز تولید می کنند. تخمدان ها تخمک را آزاد می کنند تا توسط اسپرم مرد بارور شوند. به آزاد شدن یک تخمک در هر ماه، تخمک گذاری گفته می شود. هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH) و هورمون جسم زرد (LH) تخمک گذاری را کنترل می کنند. FSH تخمدان را به تولید فولیکول (کیسه حاوی تخمک) تحریک می کند و سپس LH باعث می شود که تخمدان تخمک بالغ را آزاد کند. سندرم تخمدان پلی کیستیک یک “سندرم” یا گروهی از علائم است که بر روی تخمدان و تخمک گذاری تأثیر می گذارد و  سه ویژگی اصلی آن عبارتند از:

  • وجود کیست در تخمدان ها
  • وجود سطح بالای هورمونهای مردانه
  • دوره های قاعدگی بسیار نامنظم یا عدم دوره ی ماهیانه

در سندرم تخمدان پلی کیستیک، کیست های بسیاری که پر از مایعات هستند، درون تخمدان ها رشد می کنند. این کیست ها در واقع فولیکول هایی هستند که در درون هر کدام یک تخمک نابالغ وجود دارد. تخمک ها هیچوقت به اندازه ی کافی بالغ نمی شوند که  تخمک گذاری صورت گیرد. عدم تخمک گذاری، میزان استروژن، پروژسترون، FSH و LH را تغییر می دهد. سطح استروژن و پروژسترون پایین تر از حد معمول کاهش می یابد، در حالی که میزان آندروژن به بالاتر از حد معمول افزایش پیدا می کند. افزایش هورمون های مردانه، چرخه قاعدگی را مختل می کند، بنابراین زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک دوره ماهیانه کمتری دارند. این بیماری اولین بار توسط پزشک ایتالیایی، آنتونیو والیزنری در سال 1721 گزارش شد.

علت سندرم تخمدان پلی کیستیک چیست؟

پزشکان دقیقا نمی دانند چه چیزی باعث بروز سندرم تخمدان پلی کیستیک می شود. آنها معتقدند که تولید مقادیر بالای هورمونهای مردانه مانع از تولید تخمک و تخمک گذاری می شوند. ژن، مقاومت به انسولین و التهاب همه با تولید بیش از حد آندروژن مرتبط هستند.

ژن ها

مطالعات نشان می دهد كه، احتمال دارد در این بیماری بیش از یک ژن درگیر باشند. سندرم تخمدان پلی کیستیک در اعضای خانواده ها مشاهده شده است که ممکن است از طریق ژن منتقل شود.

مقاومت به انسولین

بیش از 70 درصد از زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک از مقاومت به انسولین رنج می برند، به این معنی که، سلولهای آنها نمی تواند از انسولین به درستی استفاده کنند. انسولین، هورمونی است که توسط لوزالمعده برای دریافت  قند مواد غذایی برای تولید انرژی بدن، ساخته می شود. وقتی سلول ها نتوانند از انسولین به درستی استفاده کنند، تقاضای بدن برای دریافت انسولین افزایش می یابد و لوزالمعده انسولین بیشتری تولید خواهد کرد. انسولین اضافی، تخمدان ها را به سمت تولید هورمون های مردانه سوق می دهد. چاقی عامل اصلی مقاومت به انسولین است. هم چاقی و هم مقاومت انسولین می تواند خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش دهند.

التهاب

زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک اغلب میزان التهاب در بدنشان بیشتر است. اضافه وزن نیز می تواند به افزایش التهاب کمک کند. مطالعات صوت گرفته، میزان التهاب اضافی  را با میزان سطح آندروژن مرتبط می داند.

علائم شایع سندرم تخمدان پلی کیستیک

برخی از زنان علائم این بیماری را در اولین دوره ی قاعدگی خود مشاهده می کنند. در گروه دیگر، بعد از افزایش وزن این علایم مشاهده می شود و در گروه آخر، زنانی که دچار مشکل در باروری هستند، علائم را در این دوره ممکن است مشاهده کنند. شایع ترین علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک عبارتند از:

  • قاعدگی نامنظم:  عدم تخمک گذاری مانع  از ریزش دیواره رحم در هر ماه می شود. برخی از زنان مبتلا به  سندرم تخمدان پلی کیستیک کمتر از هشت دوره ماهیانه را  در سال تجربه می کنند.
  • خونریزی شدید:  برخی از زنان مبتلا به  سندرم تخمدان پلی کیستیک در این دوره  خونریزی های شدیدی تجربه می کنند.
  • رشد مو: بیش از 70 درصد از زنان مبتلا به این بیماری، رشد مو را بر روی صورت و بدن(کمر، شکم و قفسه سینه) خود مشاهده می کنند. رشد بیش از حد مو را هیرسوتیسم(hirsutism) می نامند.
  • آکنه: هورمون های مردانه می توانند پوست را نسبت به حالت معمول، چرب تر کنند و سبب ایجاد  آکنه در مناطقی مانند صورت، قفسه سینه و قسمت تحتانی کمر شود.
  • افزایش وزن:  بیش از 80 درصد زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک دارای اضافه وزن یا چاقی هستند (11).
  • طاسی مردانه: موهای سر نازک تر شده و میریزد.
  • تیرگی پوست:  بر روی پوست لکه های تیره در نواحی گردن، کشاله ران و زیر سینه ها ایجاد می شود.
  • سردرد: تغییرات هورمونی می تواند باعث ایجاد سردرد در برخی از خانم ها شود

سندرم تخمدان پلی کیستیک چه تاثیراتی بر روی بدن شما می گذارد

 آندروژن بالاتر از حد معمول در زنان می تواند بر روی باروری و  سلامتی فرد تأثیر بگذارد.

ناباروری

برای باردار شدن، باید تخمک گذاری انجام شود. سندرم تخمدان پلی کیستیک یکی از دلایل اصلی ناباروری در زنان است .

سندرم متابولیک

بیش از 80 درصد از زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک، دارای اضافه وزن یا چاقی هستند. چاقی و سندرم تخمدان پلی کیستیک خطر ابتلا به قند خون بالا، فشار خون بالا، کلسترول HDL (“خوب”) و کلسترول LDL بالا (“بد”) را افزایش می دهد. روی هم رفته به مجموع این عوامل سندرم متابولیک گفته می شود که خطر ابتلا به بیماری های قلبی، دیابت و سکته مغزی را افزایش می دهند.

آپنه‌ خواب یا وقفه تنفسی

آپنه خواب باعث ایجاد مکثهای مکرر در تنفس در طول شب می شود که خواب منظم را به هم میریزد. آپنه خواب در خانمهایی که اضافه وزن دارند بیشتر دیده می شود، به خصوص اگر مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک نیز باشد. خطر ابتلا به آپنه خواب در زنان چاق با سندرم تخمدان پلی کیستیک پنج تا ده برابر بیشتر از افراد فاقد سندرم تخمدان پلی کیستیک است.

سرطان آندومتری یا سرطان رحم

در طی تخمک گذاری، دیواره رحم ریخته می شود. اگر هر ماه تخمک گذاری انجام نشود، دیواره رحم می تواند افزایش پیدا کند. وجود دیواره ضخیم می تواند خطر ابتلا به سرطان آندومتر را افزایش دهد.

افسردگی

تغییرات هورمونی و علائمی مانند رشد موهای ناخواسته می توانند بر احساسات افراد  تأثیر منفی بگذارند. بسیاری از افراد مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک در نهایت دچار افسردگی و اضطراب می شوند.

سندرم تخمدان پلی کیستیک چگونه تشخیص داده می شود

به طور معمول بیمار باید دو مورد از سه علائم زیر را داشته باشد:

  • سطح بالای آندروژن
  • دوره ی قاعدگی نامنظم
  • کیست در تخمدان ها

پزشک باید علائمی مانند آکنه، رشد موهای صورت و بدن و افزایش وزن را نیز بررسی کند.

  • معاینه لگن: در این آزمایش پزشک  تخمدان و سایر قسمتهای دستگاه تناسلی را بررسی می کند.
  • آزمایش خون: در این آزمایش سطح هورمونهای مردانه  بررسی می شود. همچنین ممکن است آزمایش خون برای بررسی میزان کلسترول، انسولین و تری گلیسیرید نیز انجام شود تا خطر ابتلا به بیماری هایی مانند بیماری قلب و دیابت نیز ارزیابی گردد.
  • سونوگرافی:  در این آزمایش فولیکول های غیر طبیعی و سایر مشکلات تخمدان ها و رحم بررسی می شوند.

تاثیر سندرم تخمدان پلی کیستیک بر روی بارداری

سندرم تخمدان پلی کیستیک، چرخه ی عادت ماهیانه را مختل می کند و بنابراین بارداری دشوار می شود. بین 70 تا 80 درصد از زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک دچار مشکلات مربوط به باروری هستند. احتمال به دنیا آمدن کودک زودرس در زنانی که مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک هستند دو برابر زنان عادی می باشد. آنها همچنین نسبت به زنان عادی، بیشتر در معرض خطر سقط جنین، فشار خون بالا و دیابت حاملگی قرار دارند. با این حال، زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک می توانند با استفاده از روشهای درمانی،  تخمک گذاری را بهبود ببخشند و  باردار شوند. کاهش وزن و کاهش قند خون می تواند شانس ابتلا به بارداری نرمال را بسیار افزایش دهد.

نکاتی در مورد رژیم غذایی و سبک زندگی برای درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک

درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک معمولاً با تغییر شیوه زندگی مانند کاهش وزن، رژیم غذایی(در مورد رژیم های غذایی قبل از بارداری بیشتر بدانید) و ورزش شروع می شود. کم کردن  5 تا 10 درصد از وزن بدن می تواند به تنظیم چرخه قاعدگی و بهبود علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک کمک کند. کاهش وزن همچنین می تواند باعث افزایش سطح کلسترول، کاهش انسولین و کاهش بیماری های قلبی و خطر ابتلا به دیابت شود. مقایسه رژیم های غذایی برای سندرم تخمدان پلی کیستیک نشان می دهند که رژیم های کم کربوهیدرات برای کاهش وزن و کاهش انسولین موثرتر است. رژیم غذایی با شاخص گلیسمی پایین که کربوهیدرات را از میوه ها، سبزیجات و غلات دریافت می کند به تنظیم چرخه قاعدگی، بهتر از یک رژیم کاهش وزن معمولی کمک می کند(در مورد رژیم کم کربوهیدرات بیشتر بدانید). نتایج چند مطالعه نشان می دهد که 30 دقیقه ورزش روزانه به مدت سه روز در هفته، می تواند به کاهش وزن زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک کمک کند.

درمانهای رایج سندرم تخمدان پلی کیستیک

قرص های ضد بارداری و سایر داروها می توانند به تنظیم چرخه قاعدگی و درمان علائم سندرم تخمدان پلی کیستیک مانند رشد مو و آکنه کمک کنند.

کنترل بارداری

مصرف روزانه استروژن و پروژسترون می تواند تعادل طبیعی هورمون را بازگرداند، تخمک گذاری را تنظیم کند، علائمی مانند رشد بیش از حد مو را کنترل کند و از شخص در مقابل سرطان آندومتر محافظت کند. این هورمون ها با قرص، پچ یا حلقه واژنی آزاد می شوند.

متفورمین

متفورمین (گلوکوفاژ )  برای درمان دیابت نوع 2 استفاده می شود. همچنین می تواند با بهبود سطح انسولین،  سندرم تخمدان پلی کیستیک را بهبود ببخشد.

کلومیفن

کلومیفن یک داروی باروری است که می تواند به زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک در بارداری کمک کند. با این حال،  کلومیفن ممکن است درصد دوقلو زایی یا چند قلو زایی را افزایش دهد (26).

داروهای رفع موی زائد

روش های متفاوتی برای خلاص شدن از شر موهای ناخواسته یا جلوگیری از رشد آنها وجود دارد. کرم آمبولوریتین می تواند رشد مو را کند می کند. لیزر موهای زائد و الکترولیز نیز می تواند شما را از شر موهای ناخواسته صورت و بدن خلاص کند.

عمل جراحي

عمل جراحی نیز می تواند قدرت باروری را بهبود بخشد. در عمل حفاری تخمدان، سوراخ های ریزی در تخمدان برای تخمک گذاری طبیعی ایجاد می شود.

سخن پایانی

سندرم تخمدان پلی کیستیک می تواند چرخه قاعدگی بیمار را مختل کند و شرایط را برای بارداری  سخت تر کند. افزایش هورمون های مردانه منجر به بروز مواردی  مانند رشد مو در صورت و بدن می شود. اصلاح سبک زندگی اولین روشی  است که پزشکان برای درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک توصیه می کنند، و اغلب نیز موثر واقع می شود. کاهش وزن نیز می تواند سندرم تخمدان پلی کیستیک را درمان کرده و شانس بارداری را بهبود بخشد. رژیم غذایی و ورزش هوازی دو روش موثر برای کاهش وزن است. اگر تغییر شیوه زندگی مؤثر نباشد، داروها گزینه ی پیش روی هستند. قرص های ضد بارداری و متفورمین می توانند چرخه عادی قاعدگی را بازیابی کرده و به بهبود سندرم تخمدان پلی کیستیک کمک کنند.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن